نفقه بایگانی - موسسه حقوقی عدالت نو | وکیل پایه یک دادگستری
تکالیف زوجه برای استحقاق نفقه
  • 1198
طبق ماده 1108 قانون مدنی - هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود .  از جمله وظایف زوجیت عبارت است از تمکین عام که مربوط به امور خانه داری و همسر داری است و تمکین خاص که مربوط به امور روابط زناشویی می باشد . اما 4 امر موجب می شود که زوجه ، علیرغم عدم تمکین ، بازهم مستحق دریافت نفقه گردد : 1- خوف جانی 2- خوف مالی  3- خوف شرافتی  4- مقررات ماده 1085 قانون مدنی - زن می تواند تا مهریه به او تسلیم نشده از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند مشروط بر اینکه مهر او حال باشد و این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود . هر 3 گونه خوفی که در سطر بالا ذکر گردیده مستند ماده 1115 قانون مدنی است که اشعار داشته : « اگر بودن زن با شوهر در يک منزل متضمن خوف و ضرر بدني يا مالي يا شرافتي براي زن باشد، زن مي‌تواند مسكن علي‌حده اختيار كند و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور، محكمه حكم بازگشت به منزل شوهر را نمی‌دهند و مادامی كه زن در بازگشتن به منزل مزبور معذور است، نفقه بر عهده شوهر است. » اما در مورد ماده 1085 قانون مدنی ، که در بند 4 توضیح داده شد طبق این ماده لذا حتی در این مدت هم اگر مهریه زن پرداخت نشود می تواند از ادای تکلیف زوجیت امتناع کند و این امتناع ، حق نفقه را از بین نمی برد . نویسنده : حمیدرضا کاکاوند
نفقه معوقه
  • 1306
زوجه می تواند در صورت تمکین یا عذر موجه جهت عدم تمکین خود، نفقه ماه های گذشته را نیز که طلب نکرده است مطالبه نماید. روش مطالبه به وسیله دادخواست به دادگاه خانواده می باشد در اینصورت مطابق ماده 1111 قانون مدنی - زن مي تواند درصورت استنكاف شوهر از دادن نفقه به محكمه رجوع كند دراين صورت محكمه ميزان نفقه را معين و شوهر را به دادن آن محكوم خواهدكرد. )در صورتیکه اجرای حکم محکمه و اجبار دادگاه برای پرداخت نفقه غیر ممکن شود مطابق ماده 1129 که عنوان کرده است : « در صورت اسنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجرای حکم محکمه و الزام او به دادن نفقه، زن می تواند برای طلاق به حاکم رجوع کند و حاکم شوهر او را اجبار به طلاق می نماید. همچنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه.  در اینصورت  طلاق خویش را از محکمه تقاضا نمایند .نویسنده : حمیدرضا کاکاوند
نفقه جاریه زوجه
  • 2510
نفقه جاریه ، نفقه همان ماهی است که زندگی زناشویی جریان دارد و هنوز طلاقی اخذ نشده است . طبق ماده 53 قانون حمایت از خانواده مصوب 1391/12/01 « هرکس با داشتن استطاعت مالی ، نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع کند به حبس تعزیری درجه شش محکوم می شود . تعقیب کیفری منوط به شکایت شاکی خصوصی است و در صورت گذشت وی از شکایت در هر زمان تعقیب جزایی یا اجرای مجازات موقوف می شود » و میزان حبس درجه 6 طبق ماده 19 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392/02/01 به حبس بیش از شش ماه تا 2 سال گفته میشود .نویسنده : حمیدرضا کاکاوند
نفقه فرزندان
  • 2656
روش دریافت نفقه فرزندان: در اینکه نفقه را چطور می توان از زوج دریافت نمود باید ابتدا بررسی شود آیا نفقه متعلق به زوجه است یا نفقه فرزندان . اگر نفقه مورد مطالبه مربوط به فرزندان باشد یک نکته حائز اهمیت است و آن اینکه نفقه فرزندان فقط به زمان حال تعلق دارد و نسبت به گذشته نمی توان دادخواست داد یعنی اگر زوجه ای، جدا از همسر خویش زندگی می کند و فرزندان مشترک هم با وی زندگی میکنند بخواهد بعد از یک مدتی اقدام به دریافت نفقه نماید نمی تواند نفقه ماه هایی که گذشته است را از زوج ( پدر فرزندان ) مطالبه نمود و فقط نسبت به زمان حال است که می توان درخواست کرد و زمانیکه دادخواست داده می شود از زمان تقدیم دادخواست تا زمان صدور حکم توسط کارشناس محاسبه و حکم داده می شود . نسبت به ماه های بعد هم از زمان صدور حکم ، مجدداً باید برای آتیه دادخواست داده شود . نویسنده : حمیدرضا کاکاوند
نفقه
  • 1230
بسیاری از زوجین مفهموم درستی از آن ندارند و با مصادیق آن آشنا نیستند چنان تصور می کنند که نفقه ، همان خرج ماهانه می باشد برای اینکه بهتر درک کنیم نفقه چیست بر ماده 1107 مراجعه می نماییم :  ماده 1107 قانون مدنی - نفقه عبارت است از خانه، لباس، غذا و اثاث خانه، كه به طور متعارف با وضعیت زن متناسب باشد و خدمتكار یا خادم در صورت عادت زن به داشتن خدمتكار یا احتیاج او به خاطر بیماری یا نقص عضو. بنابراین به طوری که ملاحظه گردید نفقه ، شامل مسکن ،  اثاث البیت و خرج ماهانه می باشد لذا شوهر مکلف به پرداخت نفقه زوجه خویش خواهد بود و هنگامی می توان به پرداخت آن استناد کند که دلیل برای پرداخت آن داشته باشد . نویسنده : حمیدرضا کاکاوند
عده
  • 1190
عِدِّه : ایام عده یعنی زمانی که زوجه بعد از طلاق یا بعد از وفات شوهر ، نمیتواند در مدتی که قانون معین کرده شوهر اختیار کند . (ماده 1150 قانون مدنی - عده عبارت است از مدتي كه تا انقضاي آن زني كه عقد نكاح او منحل شده است نمي تواند شوهر ديگر اختيار كند. ) و بعد از سپری شدن این مدت ، مانع زوجیت از بین می رود و می تواند شوهر اختیار کند . لذا عده در دو زمان نگاه داشته می شود یکی در زمان فسخ نکاح و طلاق ، دیگری عده وفات .  الف - عده طلاق و فسخ نکاح :  ماده 1151 - عده طلاق و عده فسخ نكاح سه طهر( به روزهای پاکی زن از حیض و نفاس «ایّام طهر» اطلاق می‌شود ) است مگر اين كه زن با اقتضاي سن عادت زنانگي نبيند كه در اين صورت عده او سه ماه است. ماده 1152- عده طلاق و فسخ نكاح و بذل مدت و انقضاي آن در مورد نكاح منقطع در غير حامل دو طهر است مگر اين كه زن با اقتضاي سن عادت زنانگي نبيند كه در اين صورت 45 روز است. ماده 1153- عده طلاق و فسخ نكاح و بذل مدت و انقضاي آن در مورد زن حامله تا وضع حمل است. ب- عده وفات :  ماده 1154- عده وفات چه در دائم و چه در منقطع در هر حال چهار ماه و ده روز است مگر اين كه زن حامل باشد كه در اين صورت عده وفات تا موقع وضع حمل است مشروط بر اين كه فاصله بين فوت شوهر و وضع حمل از چهار ماه و ده روز بيشتر باشد و الا مدت عده همان چهارماه و ده روز خواهد بود. ماده 1155- زني كه بين او و شوهر خود نزديكي واقع نشده و همچنين زن يائسه نه عده طلاق دارد و نه عده فسخ نكاح ولي عده وفات در هر مورد بايد رعايت شود. ماده 1156- زني كه شوهر او غايب مفقودالاثر بوده و حاكم او را طلاق داده باشد بايد از تاريخ طلاق عده وفات نگاه دارد. ماده 1157- زني كه به شبهه با كسي نزديكي كند بايد عده طلاق نگاه دارد. حال که با مفهوم عده و موارد آن آشنا شدیم اینک مستندات قانونی نفقه ایام عده در ذیل بیان می شود :  ماده 1109 قانون مدنی - اگر عده به جهت فسخ نکاح یا طلاق بائن باشد زن حق نفقه ندارد . ماده 1110 قانون مدنی - در ایام عده وفات ، مخارج زندگی زوجه عندالمطالبه از اموال اقاربی که پرداخت نفقه به عهده آنان است (در صورت عدم پرداخت) تأمین می گردد . نویسنده : حمیدرضا کاکاوند
نفقه و چگونگی طرح دادخواست
  • 1176
نفقه عبارتست از تامین هزینه زندگی زن که شامل خانه اثاثیه منزل غذا لباس دارو و درمان از زمان عقد دایم بر عهده زوج می باشد .نفقه در قانون مدنی اینگونه تعریف شده است :مطابق قانون مدنی ایران نفقه عبارتست از همه نیازهای متعارف ومتناسب با وضعیت از قبیل مسکن البسه اثاث منزل و هزینه های درمانی وبهداشتی .چگونگی محاسبه میزان نفقه :ضابطه موجود در تعیین میزان نفقه بر مبنای شئونات خانوادگی زن و عرف و عادت ساکنان هر منطقه ووضع مالی مرد می باشد و در صورت عدم توافق زوجین در میزان نفقه دادگاه به تعیین میزان آن اقدام می نماید .شرایط پرداخت نفقهبه محض اینکه عقد ازدواج صورت گرفت و زوجین زندگی زناشوئی خود را آغاز کردند شوهر مکلف به پرداخت نفقه است البته زوج در صورتی مستحق نفقه است که از همسر خود تمکین نماید .ماده 1108 – هر گاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود .ترک منزل از ناحیه زوجه و تعلیق نفقهزوج وظیفه دارد که در حد توانش منزلی مستقل و متناسب با شئونات زوجه فراهم نماید .حال اگر این منزل از جنبه شئونات اجتماعی مطابق حال زن باشد ولی بسر بردن در آن منزل باعث شود که احتمال ضرر وزیان شرافتی یا بدنی ( آزار و اذیت ) زوجه برود ، خروچ او از منزل نشوز و عدم اطاعت محسوب نمی گردد و نفقه تا زمان برطرف شدن مشکل به وی تعلق خواهد گرفت .ماده 1114 قانون مدنی – زن باید در منزلی که شوهر تعیین می کند سکنی نماید مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شود .ماده 1115 قانون مدنی – اگر بودن با شوهر در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد زن می تواند مسکن علیحده تعیین کند و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور محکمه حکم بازگشت به منزل شوهر نخواهد داد و مادام که زن در بازگشتن به منزل مزبور معذور است نفقه بر عهده شوهر خواهد بود .ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقهزنی که همسرش از پرداخت نفقه به وی خودداری می کند هم می تواند شکابت کیفری کند و هم می تواند دادخواست حقوقی ارائه نماید .شکایت کیفریزن در یک برگه عادی شکایت خود را نوشته و آن را به دادگاه ارائه می دهد در این صورت به شکایت وی خیلی سریع رسیدگی می شود ومرد ملزم و محکوم به پرداخت نفقه خواهد شد در این صورت اگر مرد از پرداخت نفقه خودداری کند به زندان اعزام می گردد البته لازم به ذکر است که نفقه مربوط به زمان حال از طریق کیفری قابل مطالبه و نفقه مربوط به گذشته با ارائه دادخواست حقوقی قابل پرداخت است .ماده 642 – هر کس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد یا از تادیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع نماید دادگاه او را از سه ماه ویکروز تا پنج ماه حبس محکومی نماید .جرم مستمرنفقه از جمله جرائم مستمر به شمار میرود یعنی از آنگونه جرائمی است که در صورت عدم پرداخت به دفعات قابل شکایت کیفری می باشد مثلا اگر نفقه مرداد ماه پس از شکایت کیفری از شوهر اخذ گردید ولی اواز پرداخت نفقه ماه بعد خودداری نمود زن می تواند مجددا شکایت ترک انفاق نماید به همین لحاظ بزه ترک انفاق جرم مستمر محسوب می گردد و با گذشت شاکی پرونده بسته می شود .دادخواست حقوقی مطالبه نفقهچنانچه زنی بخواهد نفقه ایام گذشته خود را طلب کند فقط با ارائه دادخواست حقوقی می تواند آن را دریافت نماید .نحوه ارائه دادخواست حقوقیزوجه پس از خرید دو نسخه دادخواست می بایست خواسته خود را در آنها قید کند و چون دعوای نفقه مالی است به میزان مبلغ مورد مطالبه تمبر الصاق و آن را به دادگاه خانواده تقدیم نماید وی میتواند در دادخواست خود هزینه دادرسی را نیز مطالبه نماید . در صورت عدم توانایی مرد به پرداخت نفقه ویا اینکه به هیچ طریق نتوان مرد را مجبور به پرداخت نفقه نمود و یا مالی هم از او بدست نیاید که از آن محل نفقه زن پرداخت گردد زن می تواند دادخواست طلاق تنظیم نماید .نحوه محاسبه میزان تمبر :اگر مثلا میزان نفقه مورد مطالبه 100 هزار تومان باشد هزینه تمبر آن 1500 تومان می باشد یعنی 5/1 درصد از کل مبلغ نفقه .عجز از پرداخت هزینه تمبر :اگر زنی نمی تواند هزینه تمبر را بپردازد می تواند ضمن دادخواست مطالبه نفقه دادخواست اعسار را ارائه دهد و شهود خود را معرفی نماید که در صورت اثبات از پرداخت هزینه دادرسی معاف می گردد .نفقه در مدت عقد و قبل از ازدواج :در مدت فاصل میان عقد و انجام ازدواج نفقه ای به زن تعلق نمی گیرد مگر اینکه زن جهت شروع به زندگی اعلام آمادگی کرده باشد ولی مرد از بردن همسرش خودداری نماید که در این صورت زن مستحق دریافت نفقه می باشد . در این صورت زوجه باید بتواند ادعای خود را ثابت نماید یعنی یا باید به نزدیکترین مجتمع قضایی محل سکونت خود مراجعه سه برگ اظهار نامه دریافت و آمادگی خود را اعلام نماید یا اینکه چند نفر را به شهادت بگیرد و استشهادیه ای تنظیم نماید .نفقه زوجه در زمانی که وی تمکین را منوط به پرداخت مهریه نموده است :به زنی که بعد از عقد شروع به زندگی زناشوئی و رفتن به خانه شوهر را منوط به پرداخت مهریه نماید نفقه تعلق می گیرد ومرد مکلف است نفقه وی را بپردازد .ماده 1085 قانون مدنی – زن میتواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند مشروط به اینکه مهر اوحال باشد و این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود .نحوه پرداخت نفقه پس از طلاق :در طلاق رجعی در زمان عده ( سه ماه و ده روز پس از ثبت طلاق ) مرد باید به همسرش نفقه بپردازد و اگر طلاق به لحاظ عدم تمکین و اطاعت زوجه صادر شده باشد نفقه ای به وی تعلق نمی گیرد . در طلاق بائن و در فسخ نکاح نیز نفقه ای به زن پرداخت نمی شود .ماده 1109 قانون مدنی – نفقه مطلقه رجعیه در زمان عده بر عهده شوهر است مگر اینکه طلاق در حال نشوز واقع شده باشد لیکن اگر عده از جهت فسخ نکاح یا طلاق بائن باشد زن حق نفقه ندارد مگر در صورت حمل از شوهر خود که در اینصورت تا زمان وضع حمل حق نفقه خواهد داشت .نفقه در عده وفاتبموجب اصلاحی سال 1381 قانون مدنی – در عده وفات نفقه زن در صورت مطالبه از اموال کسانیکه پرداخت نفقه به عهده آنهاست تامین می گردد .نفقه زوجه در صورت صغیر بودن زوج :با توجه به اینکه طفل صغیر تحت ولایت پدر و پدر بزرگ پدری خود می باشد پرداخت نفقه به عهده پدر است .در صورت فوت پدر یا حجر او ولایتش ساقط می شود وبه عهده پدر بزرگ پدری خواهد بود . اگر صغیر ولی خاص نداشته باشد برای وی نصب قیم می شود ونفقه زوجه وی را ولی خاص و در صورت نبودن او قیمی که دادگاه تعیین می کند نفقه با پرداخت خواهد کرد .نفقه زوجه در صورت مجنون بودن زوج :این مورد نیز همان شرایط مورد قبلی را دارد یعنی در صورت نبودن ولی خاص برای مجانین و اشخاص غیر رشید که جنون یا عدم رشد آنها متصل به زمان صغر آنها بوده و ولی خاص نداشته باشند دادگاه نصب قیم می نماید تا اداره اموال او را بر عهده بگیرند .نفقه زوجه در صورت غایب مفقود الاثر بودن زوج :در این خصوص زوجه به دادگاه مراجعه کرده و حاکم شرع نیز از اموال غایب به قدر نفقه در اختیار زوجه قرار خواهد داد .نفقه در عقد موقت ( صیغه )در صورتیکه زن به عقد موقت مردی در آید و به زبان عامیانه صیغه وی گردد نفقه به وی تعلق نمی گیرد مگر اینکه آنان توافق به پرداخت نفقه کرده باشند .ماده 1113- در عقد انقطاع زن حق نفقه ندارد مگر اینکه شرط شده باشد یا آن که عقد بر آن جاری شده باشد .برگ دادخواست به دادگاه عمومی در قسمت فرمهای مورد نیاز قرار دارد.  نویسنده : حمیدرضا کاکاوند