حضانت و ابطال آن بایگانی - موسسه حقوقی عدالت نو | وکیل پایه یک دادگستری
حضانت و ابطال آن
  • 2947
تعریف حضانت: حضانت به معنی سرپرستی ، نگهداری و تربیت اطفال می باشد که به حکم ماده 1168 قانون مدنی ، هم حق و هم تکلیف ابوین می باشد . و طبق ماده 1169 قانون مدنی « برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می کنند ، مادر تا هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است . بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف ، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد.» و چنانچه بعد از هفت سالگی فیما بین پدر و مادر طفل اختلاف ایجاد شود مطابق تبصره ماده 1169 قانون مدنی و مواد 40 الی 47 قانون حمایت از خانواده با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد .  موارد سلب و ابطال حق حضانت : مطابق ماده 1173 قانون مدنی (اصلاحی 1376/08/11) « هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد محکمه می تواند به تقاضای اُقرَبای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند اتخاذ کند. موارد ذیل از مصادیق عدم مواظبت و یا انحطاط اخلاقی هر یک از والدین است : 1- اعتیاد زیان آور به الکل ، مواد مخدر و قمار 2- اشتهار به فساد اخلاق و فحشاء 3- ابتلاء به بیماری های روانی با تشخیص پزشکی قانونی 4- سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشاء، تکدی گری و قاچاق 5- تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف وظیفه زوجین در حضانت فرزندان : در واقع به طوریکه گفته شد ، حضانت فرزندان هم حق و هم تکلیف ابوین ( پدر و مادر) می باشد اینکه گفته می شود تکلیف یعنی در واقع وظیفه ای است به عهده پدر یا مادر تا مادامی که طفل، تحت حضانت آنها است و چنانچه از این وظیفه کوتاهی نمایند مطابق ماده 1172 قانون مدنی با وی برخورد خواهد شد. « هیچ یک از ابوین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل به عهده آنهاست از نگاهداری او امتناع کنند. در صورت امتناع یکی از ابوین حاکم باید به تقاضای دیگری یا تقاضای قیم یا یکی از اقربا و یا به تقاضای معی العموم نگاهداری طفل را به هریک از ابوین که حضانت به عهده اوست الزام کند و در صورتی که الزام ممکن یا مؤثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هرگاه پدر فوت شده باشد به خرج مادر تأمین کند. واگذاری حضانت فرزندان در صورت فوت یکی از ابوین یا هردوی آنها : در بسیاری از موارد اتفاق می افتد که یکی از ابوین یا هردوی آنها فوت می شود در اینصورت این سؤال پیش می آید که تکلیف حضانت چه می شود ؟ در اینصورت 2 حالت را ذیلاً بررسی می کنیم: الف: فوت یکی از ابوین :  طبق ماده 1171 قانون مدنی « در صورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با آنکه زنده است خواهد بود هرچند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده باشد. » لذا اگر پدر بزرگ پدری یا مادر بزرگ پدری یا هر یک ار عموها و عمه ها یا خاله ها و دایی ها یا پدر بزرگ مادری یا مادربزرگ مادری در قید حیات باشند و مادر طفل نیز در قید حیات باشد اما پدر فوت کند ، حتی اگر هم قیم برای فرزندش یا وصی برای وی تعیین کرده باشد ، مادر حتی بعد از 7 سالگی فرزندان در نبود پدر به عنوان سرپرست کودک خود جهت حضانت و نگهداری از همه اشخاص فوق پیشی گرفته و ذیحق است و دادگاه طفل را در نبود پدر ، به مادر می سپارد و یا بالعکس نسبت به فوت مادر ، به پدر طفل می سپارد. ب: فوت هر دوی ابوین : چون در واقع حضانت ، یک حق انحصاری و ویژه والدین طفل می باشد لذا با فوت هردوی آنها ، بحث حضانت والدین از بین می رود در اینصورت نوبت می رسد به پدر بزرگ پدری که بعد از پدر ، هم تکلیف در حضانت فرزند صغیر را دارد هم بعد از پدر متوفی ، ولی قهری اوست و می تواند در اموال و دارایی نوه خویش ، مداخله داشته باشد البته معنای مداخله آن نیست که حیف و میل نماید بلکه رعایت صرفه و صلاح کودک ، تکلیف وی بوده در غیر اینصورت برای وی ، امین از طریق دادستان منصوب خواهد شد. چنانچه پدربزرگ پدری نبود ، اگر پدر طفل در زمان حیات خویش بعد از ولایت پدر بزرگ بچه ، وصی انتخاب نموده باشد این وظیفه به وصی منصوب می رسد اگر وصی هم نباشد نوبت به قیومت که در اینصورت برای تعیین قیم ، هیچ فرقی بین اقربای طفل در خانواده پدری یا مادری وجود ندارد و هرکس که اصلح باشد و تمایل به سرپرستی طفل را نماید بنا به پیشنهاد دادستان به عنوان قیم انتخاب می شود.نویسنده : حمیدرضا کاکاوند